Gemeente De Wolden


Zuidwolde valt onder gemeente De Wolden.

Bezoekadres

Raadhuisstraat 2
7921 GD Zuidwolde
Tel.  0528 - 378200
Fax. 0528 - 378228
Meer info

Geschiedenis

Zuidwolde (Drents: Zuudwolde) is het grootste dorp en de voornaamste kern in de gemeente De Wolden in de Nederlandse provincie Drenthe.

De dorpjes Fort en Veeningen maakten oorspronkelijk deel uit van de voormalige zelfstandige gemeente Zuidwolde.

Het esdorp Zuidwolde is in de vroege Middeleeuwen ontstaan op de hoge zandgronden te midden van uitgestrekte moerasgebieden. Op de zandkoppen in dit moeras ontstonden vele kleine esgehuchten en esdorpen, zoals Drogt, Nolde, Ten Arlo, Linde, Lubbinge en Steenbergen. Met name in Ten Arlo, tegenwoordig een beschermd dorpsgezicht, is het karakter van een Drents esgehucht goed bewaard gebleven.

De meeste namen van de vele buurtschappen in de omgeving van Zuidwolde zijn afgeleid van de lokale omstandigheden. Vuile Riete komt van 'voele riete', dichtgegroeide beek, en Pieperij is een verbastering van 'piepe in de riete' wat zoveel betekent als een duiker in een stroompje.

Zuidwolde was voor deze buurtschappen het hoofddorp. De omgeving van Zuidwolde veranderde ingrijpend door de grootschalige hoogveenontginningen die vanaf de 17e eeuw plaatsvonden op initiatief van de familie Van Echten. Hierdoor ontstonden vele nieuwe buurtschappen. Het grootste deel van het veen is echter pas na 1850 ontgonnen. Het dorp is sindsdien aanzienlijk uitgebreid.

Er was sprake van een voor een esdorp opvallend langgerekt bebouwingslint aan weerszijden van de Hoofdstraat. Dit langgerekte patroon werd in de vooroorlogse periode versterkt door een verdere uitbreiding in de richting van de buurtschappen Steenbergen en Schottershuizen.

Na de oorlog vonden uitbreidingen vooral aan de oost- en westzijde van het dorp plaats, waarbij de langgerekte dorpsstructuur vrijwel geheel verloren is gegaan.

Zuidwolde, den 18 Augustus 1824, des morgens zeven uren.
Hoog Edelgestrenge Heer,

Als mijn oppersten Superieur moet ik Uw Hoog Edele mijne zeer grote ongesteldheid melden, dat dezen nagt omstreeks elf uren, het huis van Arend Harms en Lukas Hendriks Gruppen in een ogenblik een prooij der vlammen is geworden.
Den spoedigen voortgang, en de te late ontdekking, is zoo sterk geweest, dat uit de beide woningen niet is gered geworden, geheel alles verbrand, -zoo wel de Gemeente, als boven gemelde personen betreffende.
Verzoekende deswegens Uw Hoog Edel Gestrenge om dadelijk aan de andere Kollegien hiervan mededeeling te geven. Wenschende om morgen eene kommissie af te zenden ten einde over al het ontbrekende en de nadere opgaaf te spreken, blijvende in haast

Uwe onderdanige Dienaar

F.L. Steenbergen

Bovenstaande brief schreef Freerk Lukas Steenbergen, de eerste burgemeester van Zuidwolde, aan de gouverneur de konings, mr. Petrus Hofstede. Behalve de twee huizen die in rook opgingen, gingen ook de registers van de burgelijke stand, de doop-, trouw- en begraafboeken van de kerk en de archieven van de gemeente verloren.

Gelukkig zijn de gegevens van de omliggende plaatsen bewaard gebleven, zodat de geschiedenis van Zuidwolde toch, met moeite, kan worden gevonden. (bron: Webring Reestdal)

Een kaart van gemeente Zuidwolde uit 1868 vindt u hier